پنج شبی که دعا رد نمیشود
تأثیرعید فطر بر اجابت دعا
از بین اعیاد، یکی روز عید فطر است. ما در روایات داریم که آن هم زمان مؤثر بر روی اجابت دعا است. به ذهنم این است که در گذشته من این را به مناسبت شب عید فطر مطرح کردم که علی(علیهالسلام) روز عید فطر در خطبهای این جملات را فرمودند: «أَلَا وَ إِنَّ هَذَا الْیَوْمَ یَوْمٌ جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عِیداً وَ جَعَلَكُمْ لَهُ أَهْلًا فَاذْكُرُوا اللَّهَ یَذْكُرْكُمْ وَ كَبِّرُوهُ وَ عَظِّمُوهُ وَ سَبِّحُوهُ وَ مَجِّدُوهُ وَ ادْعُوهُ یَسْتَجِبْ لَكُمْ».۲ حضرت راجع به روز عید فطر میفرماید درخواست کنید از خدا و دعا کنید و بدانید که این دعاها را خداوند به اجابت میرساند و میپذیرد. معلوم میشود این زمان خاص روی اجابت دعا اثر دارد.
تأثیرعید قربان بر اجابت دعا
عید قربان هم که به آن «عید أضحی» میگویند، همینطور است. آنجا هم از علی(علیهالسلام) روایتی است که حضرت فرمود: «سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ یَخْطُبُ یَوْمَ النَّحْرِ»؛ یعنی شنیدم که پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در روز عید قربان داشت خطبه میخواند؛ «وَ هُوَ یَقُولُ هَذَا یَوْمُ الثَّجِّ وَ الْعَجِّ»؛ بعد خود پیغمبر «ثجّ» و «عجّ» را معنا میکنند؛ به «عجّ» که میرسند، میفرمایند: «وَ الْعَجُّ الدُّعَاءُ فَعِجُّوا إِلَى اللَّهِ»؛ یعنی «عجّ» همان دعا است؛ از خدا درخواست کنید. بعد پیغمبر این جملات را فرمود: «فَوَ الَّذِی نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِیَدِهِ لَا یَنْصَرِفُ مِنْ هَذَا الْمَوْضِعِ أَحَدٌ إِلَّا مَغْفُوراً لَهُ».۳ قسم به آن موجودی که جان من در دست او است، کسی از اینجا نمیرود مگر اینکه مورد مغفرت خداوند قرار میگیرد. معلوم میشود دعا در آن روز مؤثر بود.
البته در روایت مربوط به عید فطر، علی (علیهالسلام) در خطبهشان به خود زمان تکیه میکند و میفرمایند: «أَلَا وَ إِنَّ هَذَا الْیَوْمَ یَوْمٌ جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عِیداً»؛ و بعد هم میفرمایند:«وَ ادْعُوهُ یَسْتَجِبْ لَكُمْ». پس معلوم میشود این زمان بر دعا مؤثر است. ولی در اینجا دارد خطبه را در آن روز پیغمبر خواند و بعد فرمود که این روز چنین وچنان است. این روایت با آن روایت در همین جهت عامل «زمان» مشترک است؛ یعنی خود این روزها بر روی دعا مؤثر است. البته در روایت عید قربان، یک موضع و مکان مشخص هم مطرح است. چون حضرت فرمود: «لَا یَنْصَرِفُ مِنْ هَذَا الْمَوْضِعِ أَحَدٌ إِلَّا مَغْفُوراً لَهُ»؛ امّا در روایت عید فطر موضع و مکان مطرح نیست؛ فقط زمان روز عید مطرح شده است.
راجع به مکان ـیعنی عرفاتـ ما روایتی داریم که در باب خصوص ماه مبارک رمضان از امام صادق(صلواتاللهعلیه) است که حضرت فرمود: «مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ مَا یُغْفَرُ لَهُ إِلَى قَابِلٍ إِلَّا أَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ». این روایت را گفتهاند ظهورش در این است که ـنعوذبالله، خدا نکند، خدا برای ما نیاوردـ اگر کسی در ماه مبارک رمضان مورد مغفرت الهی قرار نگرفت، او دیگر در آینده بعید است که مورد مغفرت خدا قرار بگیرد
سرّ نزدیکی دعا به اجابت در عید فطر و قربان
من حالا نکتهای را میخواستم نسبت به هر دو روایت عرض کنم و آن این است که هر دو روایت مربوط به عید فطر و عید أضحی است که در این دو روز «نماز عید و خطبه» تشریع شده است. چه بسا مسأله این است که در آن روز و آن زمان، توجه به خدا بیشتر است و لذا دعا هم به اجابت نزدیکتر است. چون هر دو روایت بخشی از خطبه نماز عید بود؛ هم برای علی (علیهالسلام)، هم برای پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم)، هر دو خطبه است. لذا این نکته که در بحث دعا مطرح است که هسته مرکزی دعا از نظر پذیرش که عبارت از توجه داعی به خداوند است را تقویت میکند. یعنی هرچه توجه بیشتر باشد، تأثیر دعا هم بیشتر میشود. هر دو روایت مربوط به روز عید و خطبه و هنگام نماز عید است. یعنی در دو موقعیتی است که انسانها متوجه خدا هستند؛ چون وقت نماز عید است و اصلاً برای عبادت و نماز و توجه به خدا آنجا جمع شدهاند. لذا آنچه که در دعا مطرح است و نسبت به اجابت، هسته مرکزی دعا است که همان توجه إلیاللهتعالی است، در هر دو موقعیت فراهم بوده است. میخواستم این نکته را بگویم که روز، روز عید بوده و روزی است که نماز عید میخواندند و بعد هم خطبه میخواندند؛ اصلاً برای نماز و خطبه آنجا جمع شده بودند. لذا در روایتی که برای پیغمبر است، حضرت میفرماید: «لَا یَنْصَرِفُ مِنْ هَذَا الْمَوْضِعِ أَحَدٌ إِلَّا مَغْفُوراً لَهُ»؛ کسی از اینجا نمیرود و متفرّق نمیشود مگر آنکه آمرزیده شده است. یعنی این خصوصیّت «موضع» را هم در این روایت مطرح کردهاند.
تأثیر عید مبعث بر اجابت دعا
یکی دیگر از اعیادی که در اسلام بزرگ است، روز مبعث است. یک روایت از امام صادق (صلوات اللهعلیه) است که حضرت فرمودند: «یَوْمُ سَبْعَةٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ رَجَبٍ نُبِّئَ فِیهِ رَسُولُ اللَّهِ مَنْ صَلَّى فِیهِ أَیَّ وَقْتٍ شَاءَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَكْعَةً»؛ در روز بیست و هفتم ماه رجب که روز مبعث پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) است، هرکس در هر وقت آن روز دوازده رکعت نماز بخواند؛ «ثُمَّ یَقُولُ اللَّهُ اللَّهُ رَبِّی لَا أُشْرِكُ بِهِ شَیْئاً أَرْبَعَ مَرَّاتٍ»؛ بعد هم چهار مرتبه این جمله را بگوید؛ «ثُمَّ یَدْعُو فَلَا یَدْعُو بِشَیْءٍ إِلَّا اسْتُجِیبَ لَهُ فِی كُلِّ حَاجَةٍ».۴ بعد دعا کند، اینطور نیست که دعایی کند مگر اینکه به اجابت میرسد؛ نسبت به هر حاجت مشروعی که داشته باشد.
در اینجا دوباره زمان را مطرح کرده است؛ فرمود: «أَیَّ وَقْتٍ»؛ یعنی هر وقت از این روز که بخواهد؛ چه صبح باشد، چه بعد از ظهر باشد. بعد هم دقت کنید که اینجا هم نماز مطرح است. اوّل میفرماید دوازده رکعت نماز بخواند، بعد دعا کند. در آن دو مورد قبلی چون عید أضحی و عید فطر خودش نماز داشت، دیگر نماز جداگانهای مطرح نبود. آنجا خطبه هم داشت؛ ولی اینجا نه، روز مبعث نماز ندارد. لذا میگوید دوازده رکعت نماز بخواند و بعد دعا کند. دوباره این همان نکتهای است که من در بحث دعا گفتم و آن این است که مسأله بر محور همان توجه عبد به ربّ است. اوّل بهترین عملی که کُرنش و پرستش نسبت به معبود است را انجام بده، و بعد از او درخواست کن.
تأثیر روز عرفه بر اجابت دعا
ما روایات بسیار زیادی داریم که در آن، زمانها را مطرح کردهاند و این زمانهایی که ما تا حالا گفتیم را ردیف کردهاند که یک مجموعه است. در بین زمانهایی که مطرح شده، غیر از این سه عیدی که من عرض کردم ـیعنی عید فطر و عید أضحی و عید مبعثـ روز خاص دیگری هم هست که «روز عرفه» است و درباره آن خیلی روایت داریم که این زمان هم بر روی دعا مؤثر است. روایات متعددی داریم که من فقط به یکی دو مورد اشاره میکنم. روایتی از پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) است که حضرت فرمودند: «أفْضَلُ الدُّعَاءِ دُعَاءُ یَومِ الْعَرَفَةِ».۵ روایت خیلی کوتاه و گویا است. بافضیلتترین دعاها، دعای روز عرفه است.
هم زمان، هم مکان
در اینجا من مسألهای را مطرح کنم؛ یک بحث تأثیر زمان روی اجابت دعا است، یک بحث تأثیر مکان بر روی دعا از نظر اجابت است. البته من حالا نمیرسم وارد این بحث شوم؛ امّا این یک مورد را اشاره میکنم. خود روز «عرفه»، یعنی این زمان در اجابت دعا مؤثر است؛ امّا نسبت به اجابت دعا در «عرفات» هم روایاتی داریم که این مکان را مطرح کرده است. پس ما یک زمان داریم که میگوییم «عرفه» و یک مکان داریم که عبارت است از «عرفات»، به اعتبار اینکه حجّاج به آن زمین میروند. هم زمان مؤثر است و هم مکان مؤثر است. مثل این میماند که بگویی لیله قدر مؤثر است؛ مسجد هم مؤثر است. ما در روایات نسبت به مکانها داریم که مسجد، مکان مؤثر در اجابت است. روایاتی داریم که اگر کسی حاجتی داشته باشد، وضو بگیرد و برود در مسجد دو رکعت نماز بخواند. میخواستم این را عرض کنم که یکوقت اینها با هم خَلط نشود. هم زمان مؤثر است، هم مکان مؤثر است که مکان خودش بحث دیگری دارد که بعداً عرض میکنم.
حضرت علی (علیه السلام) راجع به روز عید فطر میفرماید: درخواست کنید از خدا و دعا کنید و بدانید که این دعاها را خداوند به اجابت میرساند و میپذیرد. معلوم میشود این زمان خاص روی اجابت دعا اثر دارد
هم عرفه، هم عرفات!
در خصوص «عرفه»، چون مسأله مکان در ذهنها بوده، چه بسا بعضیها یکباره به ذهنشان میآمده که این عرفهای که در روایت وارد شده، نکند همان مسأله دعا در عرفات باشد؛ لذا من روایتی را میخوانم که میگوید نه، مسأله این نیست؛ اینجا تکیه روی «زمان» است و «مکان» را نمیخواهد مطرح کند. بحث مکان، بحث جداگانهای است. من میخواستم این را تفکیک کنم. در یک روایتی است از علی(علیهالسلام) که حضرت فرمود: «لَا عَرَفَةَ إِلَّا بِمَكَّةَ وَ لَا بَأْسَ بِأَنْ یَجْتَمِعُوا فِی الْأَمْصَارِ یَوْمَ عَرَفَةَ یَدْعُونَ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ».۶ آنهایی که طلبه هستند خوب حرفهای من را گوش کنند تا اینها را بتوانند تفکیک کنند. ببینید حضرت چقدر زیبا جداسازی کردند؛ میفرماید اشکالی ندارد که در شهرهای دیگر هم که هستید، روز عرفه جمع شوید و دعا بخوانید. «لَا عَرَفَةَ إِلَّا بِمَكَّةَ»؛ ما در دنیا چند جا عرفات نداریم؛ یکجا داریم آن هم پشت مکّه است. آنجا زمین عرفات است. امّا «لَا بَأْسَ بِأَنْ یَجْتَمِعُوا فِی الْأَمْصَارِ یَوْمَ عَرَفَةَ یَدْعُونَ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ». یعنی درست است که «عرفات» فقط یکجا است؛ ولی شما «روز عرفه» در جاهای دیگر جمع شوید و دعا کنید. چقدر زیبا اینها را از هم جداسازی میکنند که زمان خودش مؤثر است و تأثیرش غیر تأثیر مکان است.
هرکس در ماه رمضان مورد مغفرت واقع نشود...
راجع به مکان ـیعنی عرفاتـ ما روایتی داریم که در باب خصوص ماه مبارک رمضان از امام صادق(صلواتاللهعلیه) است که حضرت فرمود: «مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ مَا یُغْفَرُ لَهُ إِلَى قَابِلٍ إِلَّا أَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ».۷ این روایت را گفتهاند ظهورش در این است که ـنعوذبالله، خدا نکند، خدا برای ما نیاوردـ اگر کسی در ماه مبارک رمضان مورد مغفرت الهی قرار نگرفت، او دیگر در آینده بعید است که مورد مغفرت خدا قرار بگیرد. چون بهترین زمانها این زمان بود. یعنی ماه رمضان برای اینکه انسان مشمول مغفرت الهی قرار بگیرد، بهترین زمان بود. حالا اگر کسی در این زمان مورد مغفرت واقع نشد، او دیگر در آینده مورد مغفرت قرار نخواهد گرفت، مگر اینکه عرفه را درک کند؛ «إِلَّا أَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ».
اینجا از نظر طلبگی دو احتمال وجود دارد؛ احتمال اوّل این است که «إِلَّا أَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ» یعنی «روز عرفه»؛ چون قبلش زمان مطرح است و بحث بر سر ماه مبارک رمضان است که خودش زمان است. احتمال دوم این است که منظور از «إِلَّا أَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ» این باشد که مگر اینکه این موفق شود به «عرفات» برود؛ یعنی احتمال مکان را مطرح کردهاند. البته اگر عرفات هم مراد باشد، اینطور نیست که هر روزی که خواست به عرفات برود؛ بلکه آن هم مربوط به «روز عرفه» است. غرضم این بود که یکی از زمانهایی که اثرگذار است روی اجابت دعا و روایات بسیار هم راجع به آن داریم، روز عرفه است.
پنج شب مخصوص دعا
روایاتی هم که بین اینها را جمع کرده زیاد داریم؛ یک روایت از پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) است که فرمودند: «خَمْسُ لَیَالٍ لَا تُرَدُّ فِیهِنَّ الدَّعْوَ?ُ أوَّلُ لَیْلَ?ٍ مِنْ رَجَبٍ وَ لَیْلَةُ نِصفٍ مِنْ شَعْبَانَ وَ لَیْلَ?ُ الْجُمُعَ?ِ وَ لَیْلَ?ُ الْفِطْرِ وَ لَیْلَ?ُ النَّحْرِ». (پنج شب است که دعا در آنها رد نمی شود: شب اول رجب، شب نیمه شعبان، شب جمعه، شب عید فطر و شب عید قربان)
یعنی همینهایی که ما همه را قبلاً گفتیم. ما روایات زیادی داریم که این زمانها را یکجا جمع کردهاند. البته در یکی چهار مورد دارد، یکی پنج مورد دارد. این روایت پنج مورد در آن مطرح شده بود که ما اینها را یکییکی بررسی کردیم. این مربوط به زمانها بود. آن وقت مکانها را هم ما داریم و روایاتی که مسأله مکانها را مطرح کرده است. حالا اگر شد من یک جلسه مکانها را هم مختصراً بررسی میکنم. چون من به اصل بحثم که میخواستم بروم سراغ دعاهای مأثور نرسیدم. آنچه تا اینجا گفتهایم به طور کلّی نسبت به دعاهای غیرمأثور بود. دعاهای غیرمأثور یعنی آن دعاهایی که خودمان از خدا میخواهیم حاجتهایمان را طلب کنیم. این بحث ما تا اینجا این بود. تا بعد إنشاءالله برویم سراغ مکانها و من یک مقداری راجع به آنها هم صحبت کنم و بعد هم اگر موفق شوم، میروم سراغ مسأله دعاهای مأثور که در آنجا یک بحث لطیفی هست که إنشاءالله وارد آن بحث میشوم.
13 مسئله فقهی کوتاه در ارتباط با روزه
13 مسئله فقهی کوتاه در ارتباط با روزه
1ـ در ماه رمضان پر کردن یا جرمگیری یا کشیدن دندان در صورتی که مطمئن باشیم چیزی فرو نخواهد رفت: جایز است.
اگر با اینکه مطمئن بودیم چیزی فرو نمیرود ولی به صورت اتفاقی فرو رفت، روزه: صحیح است.
2ـ فرو بردن خلط چنانچه به فضای دهان نرسیده باشد روزه را: باطل نمیکند. (مرز فضای دهان و حلق، مخرج حرف «خ» است.)
اگر به فضای دهان برسد، به نظر برخی فقها احتیاط واجب و به نظر برخی دیگر احتیاط مستحب است که روزهدار آن را: فرو نبرد.
3ـ بخار آب حمام، روزه را: باطل نمیکند.
4ـ اگر با اطمینان به اینکه دود وسیلۀ نقلیه به حلقمان نمیرسد کنار آن ایستادیم و به صورت اتفاقی دود به حلقمان رسید، روزۀ ما: صحیح است.
5ـ غیر از گناهانی که جزء باطل کنندههای روزه برشمرده شده ارتکاب سایر معاصی روزه را: باطل نمیکند.
+ هر چند ثواب و ارزش روزه را کم میکند.
6ـ وقتی که در سحر مشغول غذا خوردن هستیم به محض اینکه اطمینان به طلوع فجر صادق(یعنی وقت اذان صبح) پیدا کنیم، باید: دست از غذا بکشیم.
o و اگر لقمهای در دهان داریم، باید آن را: فرو نبریم و از دهان خارج کنیم.
o ولی اگر بعد از بررسی و تحقیق، اطمینان به فرارسیدن وقت اذان صبح پیدا نکردیم، میتوانیم: به خوردن ادامه دهیم.
o و حتی اگر بعداً فهمیدیم وقت اذان گذشته بوده روزۀ ما: صحیح است.
7ـ اگر بدون بررسی و تحقیق در طلوع فجر صادق(یعنی وقت اذان صبح) مشغول سحری خوردن شدیم و بعداً متوجه شدیم وقت اذان گذشته است، روزۀمان: باطل است و باید قضا کنیم.
البته با وجود اینکه روزهیمان باطل است حق نداریم تا اذان مغرب کاری که روزه را باطل میکند انجام دهیم.
8ـ برای اینکه دچار شبهۀ بطلان روزه و وجوب قضا نشویم، لازم است که مدتی قبل از اذان صبح دست از غذا خوردن بکشیم.
9ـ اگر احتمال عُقلایی دهیم روزه برایمان ضرر جدی دارد، روزه گرفتن: حرام است.
ملاک وجود چنین ضرری تشخیص خودمان است؛ یعنی همین اندازه که ترس ما نسبت به ضرر عُقلایی باشد کافی است. احتمال ضرر گاهی از قول متخصص مورد وثوق و افراد باتجربه و گاهی از تجربۀ خود انسان به دست میآید.
10ـ به جهت دچار شدن به ضعف و سستی که برای بسیاری از روزهداران پیش میآید، خوردن روزه: جایز نیست.
ولی اگر این ضعف به قدری است که نمیتوان آن را تحمل کرد، خوردن روزه به قدری که رفع ضعف شدید کند و گرفتن قضای آن بعد از ماه رمضان: اشکال ندارد.
البته میتوانیم در این شرایط به مسافرت برویم(حداقل 5/22 کیلومتر) و روزۀ خود را بخوریم و برگردیم و بعداً قضایش را بگیریم. اگر در سفر چیزی خوردیم و برگشتیم لازم نیست تا مغرب از خوردن و آشامیدن خودداری کنیم.
+ به مسافرت رفتن برای فرار از روزه: مکروه است.
11ـ اگر تعدادی روزۀ قضا بر عهدۀمان است و آن روزهها را تا قبل از ماه رمضان سال بعد نگرفتیم: کفاره واجب میشود.
کفارۀ نگرفتن روزۀ قضا تا قبل از ماه رمضان سال بعد، به ازای هر روزه: دادن یک مُد طعام به فقیر است؛ و با کفارۀ نگرفتن عمدی روزه فرق دارد.
+ یک مُد طعام برابر 750 گرم میباشد.
12ـ در صورتی که تعداد روزههای قضا را فراموش کردهایم باید تعدادی را که یقین داریم کمتر از آن نبوده: قضا کنیم و بیش از آن لازم نیست.
13ـ در سفر روزه گرفتن: حرام است.
ولی اگر نذر کنیم روز خاصی را چه مسافر باشیم چه نباشیم روزه بگیریم، روزۀ آن روز در سفر هم: واجب است.
اما اگر نذر کنیم روزۀ ماه رمضان یا قضای آن را در سفر بگیریم، نذرمان: باطل است؛ و گرفتن چنین روزهای: حرام است.
همچنین اگر نذر کنیم یک روز از ماه رمضان را در سفر روزۀ مستحبی بگیریم، نذرمان: باطل است؛ و گرفتن چنین روزهای: حرام است.
7 روایت کوتاه و زیبا در موضوع انتخاب همسر
ازدواج و تشکیل خانواده یکی از اصول و ضرورتهای اجتماعی است که در دین اسلام سفارش بسیار به آن شده است.
در دین ما، اسلام، سفارش مؤکد شده که در انتخاب همسر اموری را رعایت کنیم.
همسر خوب زمینه سازِ خوبی برای فرزندان نیک است و به عکس از زن آلوده توقع داشتن فرزند نیک نمیرود.
در ادامه 7 روایت زیبا در موضوع انتخاب همسر انتخاب کردهایم.
1ـ پیامبر صلّی الله علیه و آله در اجتماعی برای مردم چنین فرمودند:
«ای مردم! از سبزیهایی که در مکانهای کثیف میرویند، دوری کنید. شخصی پرسید: آن سبزیها چیستند؟ حضرت فرمودند: زن زیبایی که از خاندان بد به وجود میآید.»
2ـ امیرمؤمنان علی علیه السّلام فرمودند:
«از ازدواج با زن کم عقل بپرهیزید، زیرا مصاحبت با او بلا است و فرزند او (در مسیر) تباهی است.»
3ـ امام صادق علیه السّلام میفرمایند:
«کسی که دخترش را به ازدواج شرابخوار در آورد، پیوند خویشاوندی خود را با دخترش قطع کرده است.»
4ـ پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
«با خانواده خوب و شایسته وصلت کنید؛ زیرا خون اثر دارد.»
5ـ پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
«براى نطفههاى خود گزینش کنید؛ زیرا زنان بچههایى همانند برادران و خواهران خود به دنیا مىآورند.»
6ـ پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله فرمودند:
«هر که با زنى به خاطر زیبایىاش ازدواج کند، دلخواه خود را در او نبیند و هر که با زنى به خاطر مال و ثروتش ازدواج کند خداوند او را به همان مال و ثروت واگذارد ، پس بر شما باد به (ازدواج با) زنان متدیّن.»
7ـ امام حسن علیهالسلام خطاب به مردى که با ایشان درباره ازدواج دختر خود مشورت کرد، فرمودند:
«او را به مردى باتقوا شوهر ده؛ زیرا اگر دختر تو را دوست داشته باشد گرامیش مىدارد و اگر دوستش نداشته باشد به وى ستم نمىکند.»
برای آگاهی از منابع، به سایت شهر حدیث مراجعه کنید.
ضرب وجرح یک سردفتر در اردبیل
عكس دار نبودن شناسنامه هاي يك عروس و داماد اردبيلي موجب درگيري در دفترخانه و زنداني شدن خانواده آنها شد.
به گزارش ايسنا به نقل از روابط عمومي دادگستري اردبيل، وابستگان خانواده هاي يك عروس و داماد، براي انجام مراسم عقد به يكي از دفترخانه هاي ازدواج اردبيل مراجعه مي كنند و با توجه به اين كه شناسنامه هاي عروس و داماد عكس دار نبوده، سردفتر دفترخانه ازدواج از ثبت ازدواج خودداري مي كند كه در پي آن، وابستگان عروس و داماد با برهم زدن نظم دفترخانه، سردفتر و كارمندش را مورد ضرب و جرح قرار مي دهند كه در اين درگيري تعدادي دستگير و روانه زندان شدند. قاضي پرونده و داديار شعبه دوم دادسراي اردبيل، از مردم خواست با احترام به قوانين و مقررات از بروز مشكلات بعدي جلوگيري كنند.
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 3474 27/2/85 > صفحه 22 (حوادث)
تاریخچه دفاتر ازدواج وطلاق
پس از آنکه مرحوم داور در سال یک هزار و سیصد و شش شمسی یعنی هشتاد سال پیش قانون ثبت اسناد و املاک را به تصویب رسانید و « محاضر رسمی » جانشین « محاضر شرعی » ای که در هر شهر به تناسب موقعیت و جمعیت آن یک یا چند « محضر شرعی « وجود داشت ، گردید و آن محاضر را علمای روحانی متعین و متشخصی که مقبولیت عامه داشتند تصدی می کردند ( والبته خوانندگان « محاضر شرعی » را با « محاکم شرعی » یکی نشمارند زیرا محاکم شرعی به امر قضاء و حکومت شرعی می پرداختند و محاضر شرعی متصدی تنظیم و تحریر و تسحیل اسناد معاملات و تقریباً آنچه را که اکنون دفاتر اسناد رسمی عهده دار آنند ، بودند )، مرحوم داور اهتمام و جدیت داشت که تا آنجا که بتواند برای تشخُّص و آبر بخشیدن به « محاضر رسمی » در درجه اول اداره و تصدی آن را به علمای درجه اول روحانی و فقهاء مشهور هر شهر و به همان عالمان و روحانیانی که « محضر شرعی » داشتند و اگذر کند تا اعتماد و اعتقادی که سکنه هر شهر به محضر شرعی و سجلات علمای بزرگ آن شهر داشتند متزلزل نگردد و از این راه امور « اسناد » مردم به همان نظم و نسق سابق , ولی منطبق با موازین قانونی جدید ، منظم و مرتب بماند ، لذا گاه شخصاً [۳] و گاه به وسیله واسطة محارم خود و یا به واسطه رجال سیاسی یا اجتماعی آن ایام که با ترتیبات و قوانین تازه ای که درآن دوران ایجاد و مقرر شده بود موافقت و معاضدت و همکاری داشتند ، از حضور علمای درجة اول ( مقصودم علمای روحانی و فقهاست ) استدعای قبول محضر رسمی را می کرد و گاه با اصرار فراوان و توجیهات معقول سعی داشت که تصدی محاضر رسمی را به آنان بقبولاند و تحمیل کند ولی البته بسیاری از علمای صاحب نظر از پذیرش استدعای داور یا فرستادگان او خودداری می فرمودند و دست رد به سینه آنان می زدند ، تصدی چنان محضری را که تابع مقررات قانون جدید التصویب و لازمه آن پذیرش دستورات « وزارت عدلیه اعظم » یا « اداره ثبت اسناد و املاک » باشد ، شرعاً برخود روا نمی داشتند و اتّصاف به آن سمت و صفت را دون شأن خود می شمردند و البته حق هم داشتند ، فی المثل در طهران حضرات علمائی چون مرحومان آیات حاج میرزا یحیی امام جمعه خوئی و حاج سید محمد امام جمعه طهران ، حاج سید محمد بهبهانی ، حاج شیخ علی مدرسی طهرانی ، سید ابوالقاسم کاشانی ، و در مشهد مرحومان آیات آقا میرزا محمد نجفی ( پسر دوم مرحوم مغفور آقای آخوند خراسانی قدس سره ( معروف به آقازاده ) و میرزا محمد علی فاضل ( معقولی و مشهور به « حاج فاضل » ) و در تبریز مرحوم حاج سید صادق آقا تبریزی و آقا میرزا محمد علی مدرس تبریزی ( خیابانی ) ( صاحب ریحانة الادب ) و در شیراز مرحوم حاج سید محمد رضو ی و در کرمانشاه مرحوم حاج شیخ هادی جلیلی ، رحمة الله علیهم اجمعین مطلقا استدعای داور را نپذیرفتند و لذا اجابت تقاضای او در تصدی « محضر رسمی » تَرَفُّع فرمودند . داور پس از یأس و نومیدی از اینکه آن حضرات محاضر رسمی را بپذیرند، به علما و فقهای مشهور طبقه دیگر متوسل شد و چون ظاهراً توسلش با اشارات تهدید آمیزی هم توأم بوده است لذا برخی از این طبقه علما و فقهای دانشمند در طهران یا سایر شهرهای مهم ایران ، به لحاظ « رفع شرّ» و « دفع ضرّ» و به رعایت ارتکاب «أهوَنُ الشَرّین » و «أقلُّ الضّررین » و یا با تمسک به آنچه که آن را یک نحوه « وجوب کفایی» توهم کردند ، به عنوان « دفع أفسد به فاسد » ، خواه نخواه ، به اختیار یا اجبار موفَةً به تصدی «محضر رسمی » تن دادند ، و فی الواقع آن سمت را بر خود تحمیل کردند . مثلاً در طهران مرحوم آیت الله آقای حاج شیخ محمد رضا تنکابنی فلسفی رحمة الله علیه و در مشهد مرحومان آیات حاج شیخ مهدی نهاوندی [۴] و حاج شیخ محمد غروی قوچانی رحمت الله علیهما که هر دو از شاگردان مرحوم آقای آخوند خراسانی بودند چند صباحی، محضرداری هم فرمودند و سپس هم از آنجا که خودشان دلخوشی نداشتند که بدین عنوان معرفی شوند و هم از آن روی که عامه معتقدان به آنان از اینکه آن مردان دانشمند « منصبی دولتی » را پذیرفته اند ، دلسرد و متعجب شده بودند ، و شاید این تصدی را « یک نوع اعانت بر ظَلَمه؟؟» می پنداشتند و در نتیجه ، وجاهت آن حضرات کاسته شده بود ، در اولین فرصت امکان از آن سمت شانه خالی کردند و کناره گیری فرمودند و با توجه به آنچه اینک عرض می کنم « محضر » را به فرزند خود واگذاشتند . اما در مورد دفاتر رسمی ازدواج و طلاق کار داور در تکلیف کردن آن به آن حضرات آیات سابق الذکر آسان تر بود زیرا مستمسک داور این بود که اگر آن آقایان به رعایت جهات شرعی و لزوم حفظ حدود از قبول « محضر رسمی اسناد » استنکاف می فرمایند ، لااقل در تصدی محضر رسمی ازدواج و طلاق خودداری نفرمایند چرا که در آن هیچ اشکالی به نظر نمی رسد و « معاملات رَبَوی» و ثبت اسنادی که احتمالاً محظور شرعی در آن متصور باشد صورت نمی گیرد مضافاً بر آنکه به هر حال طبقات معین و برجسته ای از اجتماع که مقیدند به عقود و ازدواج هایی ک در خاندانشان منعقد می شود به وسیله آن حضرات متشخص و مشهور جاری می شود و قباله نکاح آنان یا طلاق نامههایشان به توقیع آن آقایان موشّح باشد در اطمینان خاطر خواهند بود و نیز در خواست کرد و پافشاری که : حال که خودشان از تصدی « محضر رسمی » ترفع و تمنع دارند، لااقل به پسران و آقازادگان [۵] خود اجازه فرمایند که « محضر رسمی را بپذیرند و از این رو بود که آن اعاظم علمای طهران بعضاً دفتر ازدواج و طلاق را منافی شوؤن شرعی و عرفی خود ندانستند و آن را تصدی فرمودند . و هرکدام از آقایان خوئی ، امامی ، بهبهانی ، تصدی دفتر ازدواج و طلاق را تقبل فرمودند و به « فرزندان محترم » خود نیز اجازه قبول « محضر رسمی » را دادند و فهرستی نه به صورت کامل و استقرائی از این آقازادگان را هم عرض می کنم .
- به موازات همین تقاضاها ، داور به سراغ بعضی آقازاده های معنون و فاضل و محترم طهران و دیگر بلاد رفت و از آنان استدعای پذیرش محضر رسمی را کرد .
- در این میان چند نفر معمم محترم ولی کم سواد که جوز «علما» به شمار نمی آمدند ولی به هر حال وجهة معنابهی در محله خود داشتند اما از لحاظ علمی به قول اهل اصطلاح « فلک اطلس » بودند نیز سردفتری یا صاحب محضری رسمی را به رغبت پذیرفتند هم چنانکه دو سه نفر از علمای محترم که دو نفرشان از شاگردان مرحوم آخوند خراسانی اطاب الله سراه بودند نیز تصدی محضر رسمی و بعداً سردفتری را تعهد فرمودند که اولی مرحوم آقا شیخ محمد غروی زنجانی ( که در ترتیب شماره ای بعد از سال ۱۳۱۶ شماره دفتر ایشان چهار بود) و دومی مرحوم آقای حاج سید مهدی حسینی لاهیجی رحمت الله علیهما که شماره دفتر ایشان پنج بود . و سومین آنان مرحوم حاج سید محمد صادق جیلانی که تصدی دفتر ۶۱ را به عهده گرفت و خداشان بیامرزد ، و از این قبیل در مشهد مرحوم حاج شیخ محمد بُرسی و مرحوم حاج میرزا حسن ارتضاء نام می برم ، و نیز از مرحومان حاج شیخ محمد غروی قوچانی و حاج فاضل خراسانی و حاج شیخ محمد نهاوندی .
ویکی پدیا
قانون حمایت خانواده
دوستان و همکاران محترم می توانند قانون حمایت خانواده را از لینک زیر دانلود کنند:
مهریه بیش از 110 سکه
26/3/92
540/92/7
251-26-92
پاسخ- برابر ماده 22 قانون حمایت خانواده مصوب 1/12/1391 وصول مهریه تا سقف 110 سکه مشمول مقررات ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی است در نتیجه چنانچه زوج علی رغم ملائت از پرداخت آن خودداری نماید به درخواست زوجه حبس می شود و نسبت به مازاد براین مقدار این مقررات قابل اعمال نخواهد بود اما این امر مانع نخواهد بود که زوجه نسبت به مازاد از110 سکه ، مهریه اموال زوج را از طریق معرفی به اجرای احکام توقیف و استیفاء نماید اما به طور کلی در مورد تعهد به پرداخت مهریه به هر میزان در فرض عدم اطلاع از اعسار یا ایسار زوج اصل بر اعسار است و خلاف آن نیاز به اثبات دارد.
سوال- با توجه به قانون حمايت خانواده مصوب 1/12/91 كه در ماده 22 آن صرفا مهريه تا سقف صدوده سكه را مشمول ماده 2 قانون نحوه اجراي محكوميتهاي مالي دانسته و در خصوص مازاد ملائت زوج را ملاك پرداخت دانسته است اين ابهام وجود دارد كه اولا مفهوم مخالف قسمت اخير ماده در خصوص مازاد صدوده سكه چيست؟ يعني آيا در خصوص صدوده سكه ملائت زوج ملاك نيست و حتي اگر معسر هم باشد محكوم به حبس است؟ و اينكه صدوده سكه را مشمول ماده 2 قانون نحوه اجراي... دانسته آيا مشمول اصلاحيه بند ج ماده 18 آين نامه اجرايي موضوع ماده 6 نحوه اجراي محكوميتهاي مالي كه به نوعي در اين آيين نامه اصل بر اعسار قرار داده شده و خواهان مي بايست بدوا ملائت خوانده را اثبات وسپس تقاضاي اعمال ماده 2 نمايد در خصوص صدوده سكه هم اين آيين نامه لازمالاجراست يا با توجه به تصويب ماده 22 اخيرآئين نامه فسخ شده تلقي مي شود؟اذن ازداوج مجدد
نظريه اداره كل حقوقي و تدوين قوانين قوه قضائيه
26/3/92
558/92/7
229-2/9-92
پاسخ- موادی از قانون حمایت خانواده مصوب 1353 که به موجب قوانین بعدی نسخ نشده و شورای نگهبان هم خلاف شرع اعلام ننموده و با قانون حمایت خانواده مصوب 1/12/91 مغایرتی ندارد از جمله اخذ اجازه ازدواج مجدد از دادگاه مندرج در ماده 16 قانون حمایت خانواده مصوب 1353 به قوت خود باقی است
سوال- آيا قانون موصوف در مواردي همچون صدور اذن ازداوج مجدد (مندرج در ماده 16 قانون) كماكان به قوت خود باقي است يا با اجرايي شدن قانون جديد حمايت از خانواده قانون سال 1353 نسخ شده است؟
اجراي حكم ثبت ازدواج
سوال ـ چنانچه رابطه زوجيت در دادگاه ثابت شود. آيا براي اجراي حكم ثبت ازدواج نياز به ارائه گواهينامه پزشكي ميباشد يا خير؟
نظريه شماره ۹۶۰۹/۷ مورخ ۲۰/۱۱/۱۳۸۲
نظريه اداره كل حقوقي و تدوين قوانين قوه قضائيه
با توجه به ماده۳ دوم از قانون لزوم ارائه گواهينامه پزشك قبل از وقوع ازدواج مصوب سال ۱۳۱۷ كه دفاتر ازدواج را مكلف نموده قبل از وقوع ازدواج گواهينامه مذكور را مطالبه نمايند، به نظر ميرسد كه چنانچه وقوع ازدواج در گذشته احراز شود و دادگاه حكم بر ثبت واقعه ازدواج صادر نمايد، نيازي به ارائه گواهينامه و يا معافيت از ارائه آن نبوده و دفاتر ازدواج مكلف به ثبت واقع ازدواج ميباشند.
سردفتران ازدواج و طلاق مشهد و شهرستان هاي استان خراسان رضوي
با عرض تبریک دوباره خدمت تمامی همکاران و بازدیدکنندگان این وبلاگ، آدرس و شماره تلفن سردفتران ازدواج و طلاق مشهد و شهرستان هاي استان خراسان رضوي، تقدیم می گردد.
دفاتر ازدواج و طلاق شهرستان هاي خراسان رضوي
سردفتران ازدواج و طلاق خراسان رضوي( تصوير)
آدرس و مشخصات دفاتر ازدواج و طلاق مشهد مقدس بهمراه تصوير
(فايل تصويري مخصوص اعضاء جمعيت مي باشد. رمز فايل از دبيرخانه قابل دريافت است.)
قابل توجه سردفتران محترم
درصورت تغییر در اطلاعات دفترخانه در اسرع وقت از طریق ایمیل یا درج در قسمت نظرات همین پست اطلاع دهید.
